info@adn.gov.tl
+670 3310289

Sistema Irigasaun Modernu Galata Inagura ona husi Primeiru Ministru no Sei Benefisia Natar hektares 720

  • Publika husi: Maximiano
  • Loron: 10/Jan/2026


Baucau, 12/01/2026. Diretór Ezekutivu ADN, I.P Eng. Januariu Maia Guterres akompaña husi Enjeñeru ADN,I.P destakadu iha Munisipiu Baucau partisipa iha serimonia inagurasaun sistema irrigasaun modernu ne’ebé maka hala’o  iha Galata, suku Uatuhako, postu administrativu Venilale, munisípiu Baucau.

Dezenvolvimentu irigasaun nu’udar nesesidade estratéjiku atu fó apoiu ba setór agrikultura no seguransa ai-han. Sistema irigasaun ne’ebé di’ak no sustentável asegura disponibilidade bee, hamenus dependénsia ba udan been, no hasa’e produtividade agríkola. Aleinde ne'e, irigasaun iha papél importante hodi hadi'a agrikultór sira-nia bem-estar no dudu kreximentu ekonómiku. Tanba ne’e, dezenvolvimentu irigasaun tenke sai preokupasaun ne’ebé fahe ba realizasaun dezenvolvimentu sustentável.

Hafoin halo tiha inagurasaun ba sistema irigasaun modernu ida ne’e, Primeiru-Ministru S.E Kay Rala Xanana Gusmão enkoraza agrikultór sira ne’ebé maka benefisiariu ba irigasaun ida ne’e atu servisu hamutuk, aproveita kondisaun ne’ebé Governu prepara nune’e hatudu rezultadu di’ak iha futuru.

Iha nia diskursu, Primeiru Ministru husu nafatin atu agrikultór sira tengki kuidadu didiak ba buat sira ne’ebé maka iha ona ne’e.

“ Imi tengki kuidadu didiak ba buat ne’ebé iha ona, bolu malu hodi halo produsaun, servisu hamutuk atu hetan rezultadu di’ak ho nune’e la-bele iha hamlaha no la-bele iha terus kona-ba ai-han, ida ne’e maka sentidu agradesimentu ne’ebé boot liu. “ Hateten PM Xanana Gusmão iha nia diskursu.

Entertantu, Ministru MAPPF S.E Marcos da Crúz iha nia intervensaun hateten katak projetu sistema irrigasaun ne’ebé maka inaugura daudaun ne’e ninia dezeñu halo kedan iha tinan 2009 no implementasaun projetu hahú iha Setembru tinan 2022.

Ministru MAPPF hatutan mós katak Governu iha kompromissu atu kontinua aumenta produsaun através moderniza seitór agrikultura.

“ Governu iha kompromissu atu kontinua aumenta produsaun através moderniza seitór agrikultura liu husi prepara kondisaun infraestrutura bázika hanesan projetu irrigasaun ne’ebé inaugura ona ne‘e, Alende ne’e, modernizasaun ne’e liu husi fasilita agrikultór sira ho mákina modernu bá produsaun hare hanesan tratór boot, mákina kuda hare, mákina ko’a hare no seluk-tán ne’ebé presiza.” Hateten Ministru MAPPF

MAPPF sei destaka pessoál sira atu bele halo kontrolu bá fasilidade hirak ne‘e iha Galata no koloka mós tékniku sira atu bele apoia no haree kestaun tékniku kuda no seluk-tán hateten husi Ministru MAPPF.

Iha biban ne’e, Prezidente Autoridade Munisípiu Baucau Sra.  Veneranda E. M. Lemos Martins iha nia diskursu, lori komunidade agrikultór no populasaun tomak Baucau nian hato’o agradese bá Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão tanaba ho nia lideransa bele kria kondisaun infraestrutura bázika nune’e populasaun agrikultór bele utiliza hodi hasa’e produsaun.

“ Lori hotu-hotu nia naran, hakarak hatúr ami nia komprimisu katak infraestrutura ne’ebé maka hari ona no halo inagurasaun ba benefisiariu hamutuk natar hektares 720 no pertense ba postu Administrativu haatr iha munisipiu Baucau inklui postu Administrativu Ossu, munisipiu Viqueque.” Hateten PAM Baucau Sra. Veneranda E. M. Lemos Martins

Iha oportunidade hanesan, PAM Baucau hato’o mós nia agradesimentu ba Ministru MAPPF ne’ebé maka halo esforsu hodi tama to’o iha mota sira no tama sai natar sira hodi haree no observa, kontinua rona nafatin ba Xefi Suku sira, Administradór Postu sira no komunidade natar nain sira nia halerik kona-ba bee.

Hafoin halo tiha inagurasaun ba sistema irigasaun ida ne’e, kontinua mós ho fahe bo‘ot hamutuk 6 hodi bele fasilita populasaun agrikultór sira utiliza hodi fila rai, inklui mákina kuda hare no mákina ko’a hare, sei fo mós fini di‘ak ho adubu orgániku atu kuidadu rai ne‘e bele bokur nafatin.

Konstrusaun irigasaun importante tanba bee maka fonte prinsipál ba moris no agrikultura. Ho irigasaun ne’ebé di’ak, agrikultór sira la depende tomak ona ba udan, produsaun estavel liu, no seguransa ai-han mantein. Irigasaun mós hadi'a agrikultór sira-nia bem-estar no estimula kreximentu ekonómiku rejionál. Tanba ne’e, dezenvolvimentu irigasaun la’ós de’it kona-ba harii kanál bee nian, maibé mós kona-ba harii futuru no moris di’ak komunidade sira-nian. (Media_ADN)

LEMA ADN

  • Aprende hodi halo, halo hodi aprende;
  • Haburas kreatividade no inovativo de servisu;
  • Hametin principiu servisu salva an, salva superior/liders, salva instituisaun no salva nasaun;